derneginyerlesimyeri
Baş
TC
IÇIŞLERI BAKANLIĞI Hukuk Muşavırlığı Sayı (o 97110469-045 02-10522 22/08/2013 Konu Dernek Yerleşim Yeri BAKANLIK MAKAMINA
Ilgi» Dernekler Dairesi Başkanlığının 23 05 2013 tarıh ve 51355057-045 03-1858 sayılı yazısı.
GÖRÜŞ İSTENİLEN KONU Dernekler Dairesi Başkanlığının Ilgi yazısıyla:dernek merkezi ile derneğe ait iktisadi işletmenin aynı binada bulunması nedeniyle, derneğe ait işletmede suç işlendiği ve işletmenin ruhsatsız olduğu halde, ilgili belediye ve emniyet mudürluğunce kapatma kararı verilemediği ifade edilmiş olup dernekler mevzuatı gereğince derneğin feshi için dava açılması dışında başkaca bir işlem yapılması mumkün olmadığından işyeri olarak kullanılan dernek binasının kapatılması için ne gibi bir işlem yapılacağı konusunda Bakanlık görüşü talep edilmektedir
İLGİLİ BİRİMİN GÖRÜŞÜ Dernekler Dairesi Başkanlığı konuya ilişkin olarak;
“Bu kapsamda, konuyla ılgili olarak, derneğin yerleşim yerinde, ışyerı açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan ve mevzuata aykırı faalıyet gosteren yerin kapatılması işleminin adrese yonelik olduğu ve derneğin hukuki varlığını sona erdırmedığı, dolayısıyla, derneğin, adres değişikliği yapmak suretiyle başka bır adreste faalıyetlerine devam edebileceği değerlendirilmektedir”
Şeklinde görüş bildirmiştir
HUKUK MÜŞAVİRLİĞİNİN GÖRÜŞÜ : Konuya ilişkın mevzuatta;
23.11.2004 tarih ve5253 sayılı Dernekler Kanununun; “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, dernekler, dernek şube veya temsılcılıklerı, federasyonlar, konfederasyonlar ve yabancı dernekler de merkezleri yurt dışında bulunan dernek ve vakıf dışındakı kâr amacı gutmeyen kuruluşların Turkıye'dekı şube veya temsilciliklerınin yasak ve izne tâbı faalıyetlerini, yukumluluklerinı, denetimlerini ve uygulanacak cezalar ile derneklere ılışkın diğer hususları duzenlemektir.”,
“Beyanname verme yukumluluğu ve denetim” başlıklı 19 uncu maddesinde; “Dernekler, yılsonu ıtıbarıyla faalıyetlerıni, gelir ve gıder işlemlerinin sonuçlarını
Not Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-İMZA ile imzalanmıştır
Inonu Bulvarı No 4 Bakanlıklar 06644 o Ayrıntılı bilgi ıçın irtibat V YURTSEVEN Telefon (312)424 05 80 Faks (312)424 0585 e-posta hukuk(dıcısleri gov tr Elektronık Ağ www icisleri gov tr “in
—
duzenleyeceklerı beyanname ile her yıl Nısan ayı sonuna kadar mulki ıdare amırliğıne vermekle yukumludurler Beyannamenin duzenlenmesine ılışkın esas ve usuller yonetmelikte duzenlenir
Gerekli gorulen hallerde, derneklerin tuzuklerinde gosterilen amaçlar doğrultusunda faalıyet gosterıp göstermedikleri, defterlerini ve kayıtlarını mevzuatla uygun olarak tutup tutmadıkları Içışlerı Bakanı veya mulki ıdare amırı tarafından denetletilebiliır Bu denetimlerde kolluk kuvveti mensupları gorevlendirilemez Içışleri Bakanlığı ve mulki ıdare amırlerinin yapacağı denetimler mesaı saatleri içerisinde yapılır Bu denetimler en az yırmı dort saat once derneklere bıldırılır
Denetim sırasında gorevli memurlar tarafından istenecek her turlu bılgı, belge ve kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gosterılmesi veya verilmesi, yonetim yerler, muesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine gelirilmesi zorunludur
Denetim sırasında, suç teşkil eden fiillerin tespit edilmesi hâlınde, mulki idare amırı durumu derhal Cumhurıyet savcılığına ve derneğe bıldırır ”
“Kolluk kuvvetlerının yetkisi ” başlıklı 20 ncı maddesinde, “Kamu duzeninın korunması veya suç işlenmesinin önlenmesi nedenlerinden bırıne bağlı olarak usulune gore verilmiş hâkım kararı olmadıkça, yıne bu nedenlere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda mulki ıdare amırının yazılı emri bulunmadıkça, kolluk kuvvetleri, dernek ve eklentilerine giremez, arama yapamaz ve buradakı eşyaya el koyamaz Mulki ıdare amırının kararı yırmı dort saat ıçinde gorevli hâkımın onayına sunulur Hâkım, kararını el koymadan ııbaren kırk sekiz saat ıçınde açıklar, aksı halde, el koyma kendiliğinden kalkar Hâkım kararı, mulki
»
ıdare amırı tarafından dernek yoneticilerine yazıyla duyurulur.
4/7/1934 tarih ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8 incı maddesinde; “ (Değişık 24/11/2004-5259/3 md ) Polısçe kat'ı delil elde edilmesi halınde,
A) Kumar oynanan umumi ve umuma açık yerler ile her çeşit ozel ve resmi kurum ve kuruluşlara aıt lokaller,
B) Mevzuata aykırı bır şekilde uyuşturucu madde ımal edilen, satılan, kullanılan, bulundurulan yerler,
C) Mevzuata aykırı faalıyet gosteren genelevler, birleşme yerleri ve fuhuş yapılan evler ve yerler,
D) Devletin ulkesi ve milletiyle bolunmez butunluğune, Anayasal duzenine, genel guvenliğe ve genel ahlâka zararı dokunacak oyun oynatılan, temsıl verilen, fılm veya vıdeo bant gosterilen yerler ile internet uzerinden yapılan yayınlara ızın verilen yerler,
E) Derneklere, sendıkalara, loca ve kuluplere, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ıle benzeri kurum ve kuruluşlara ait ve yalnız uyelerının yararlanması ıçın açılan lokallerden, bırden fazla denetim sonunda ve yazılı ihtara rağmen, ıç yonetmelığine aykırı faalıyet göstererek umuma açık yer durumuna geldiği tespit edilenler,
F) (Ek 28/12/2006-5571/1 md) Her turlu denize elverışlı araçlarla gunubırlik
Not Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-IMZA ile imzalanmıştır
Inonu Bulvarı No 4 Bakanlıklar 06644 o Ayrıntılı bılgı ıçın irtibat V YURTSEVEN Telefon (312)424 05 80 Faks (312)424 0585 e-posta hukuk(dıcısleri gov tr Elektronık Ağ www icisleri gov tr tur duzenleyen veya her turlu mal ve hızmet satanlardan, muşterıye faaliyetlerini duyururken veya muşterı kabul ederken çevreyi veya muşteriyi rahatsız edecek yontemler kullananlar,
Mahallın en buyuk mulki amırı tarafından otuz gunu geçmemek uzere geçici sureyle faaliyetten men edilir
Bu maddede yazılı fiiller sebebiyle bır yıl içinde uç defa faalıyetten men edilen işyerlerinde, bu filler tekrar işlendiği takdırde, işyeri açma ve çalışma ruhsatları, mahallın en buyuk mulki amırının bıldırımı uzerine, belediye veya ıl ozel idaresi tarafından beş ış gunu ıçınde ıptal edilir”,
“Onleme araması” başlıklı 9 uncu maddesinde; “ (Değışık 2/6/2007-3681/3 md )Polıs, tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla usulune gore verilmiş sulh ceza hâkımının kararı veya bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mulki âmırın vereceği yazılı emirle, kışılerin ustlerini, araçlarını, ozel kâğıtlarını ve eşyasını arar, alınması gereken tedbirleri alır, suç delillerini koruma altına alarak 3271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hukumlerine gore gerekli işlemleri yapar
Arama talep yazısında, arama ıçın makul sebeplerin oluştuğunun gerekçeleriyle bırlıkte gosterilmesi gerekir
Arama kararında veya emrinde,
a) Aramanın sebebı,
b) Aramanın konusu ve kapsamı,
c) Aramanın yapılacağı yer,
ç) Aramanın yapılacağı zaman ve geçerli olacağı sure,
belirtilir
Onleme araması aşağıdakı yerlerde yapılabılır
a) 2911 sayılı Toplantı ve Gosterı Yuruyuşlerı Kanunu kapsamına gıren toplantı ve gosterı yuruyuşlerının yapıldığı yerde veya yakın çevresinde
b) Ozel hukuk tuzel kışılerı le kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya sendikaların genel kurul toplantılarının yapıldığı yerin yakın çevresinde
c) Halkın topluca bulunduğu veya toplanabıleceği yerlerde
ç) Eğitim ve öğretim ozgurluğunun sağlanması ıçın her derecede eğilim ve oğretım kurumlarının idarecilerinin talebiyle ve 20 ncı maddenin ıkıncı fıkrasının (4) bendindeki koşula uygun olarak girilecek yuksekoğretim kurumlarının ıçınde, bunların yakın çevreleri ile gırış ve çıkışlarında
d) Umumi veya umuma açık yerlerde
e) Her turlu toplu taşıma araçlarında, seyreden taşıtlarda
Konutta, yerleşim yerinde ve kamuya açık olmayan işyerlerinde ve eklentilerinde onleme araması yapılamaz
Spor karşılaşması, mıtıng, konser, festival, toplantı ve gösteri yuruyuşunun duzenlendiği veya anıden toplulukların oluştuğu hallerde gecikmesinde sakınca bulunan hal var sayılır
Polıs, tehlikenin onlenmesi veya bertaraf edilmesi amacıyla guvenliğini sağladığı bina ve tesislere gelenlerin, herhangı bır emir veya karar olmasına bakılmaksızın, ustunu, aracını ve eşyasını teknık cıhazlarla, gerektiğinde el ile
Not Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-IMZA ile imzalanmıştır
Inomu Bulvarı No 4 Bakanlıklar 06644 o Ayrıntılı bılgı ıçın utubat V YURTSEVEN Telefon (312)424 05 80 Faks (312424 05 85 e-posta hukuk(dıcısleri gov tr Elektronık Ağ www tcisleri gov & ıı
kontrol etmeye ve aramaya yetkılıdir Bu yerlere gırmek ısteyenler kımlıklerını sorulmaksızın ıbraz etmek zorundadırlar. Milletlerarası anlaşmalar hukumleri saklıdır
Onleme aramasının sonucu, arama kararı veya emrı veren merci veya makama bır tutanakla bıldırılır. ”,
31/03/2005 tarihli ve 25772 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dernekler Yönetmeliğinin “Tanımlar “ başlıklı 4 üncü maddesinde, “Dernek yerleşim yeri “Derneğin yonetim faalıyetlerinin yurutulduğu yer” Dernek eklentisi “Derneklere aıt lokaller, umuma açık kamp, spor saha ve salonları ide ıktısadı işletmeler harıç, yurt, kıtaplık, çocuk bakım yuvası, huzur evi ve aşevi gıbı dernekten ayrı bır varlığı olmayan ve derneğin amacını doğrudan desteklemek ıçin kurulmuş yerler”,
10/08/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin ”/şyerı açılması ” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Yetkili idarelerden usulune uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz işyerlerine bu Yonetmelikte belirtilen yetkili ıdareler dışında dığer kamu kurum ve kuruluşları ile ılgılı meslek kuruluşları tarafından ozel mevzuatına gore verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yonetmelik hukumlerine gore ruhsat alma mukellefiyetini ortadan kaldırmaz işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır ”
Hükumleri yer almaktadır. Dosyanın tetkikinden;
Kocaeli Ilınde kurulu ve faaliyette bulunan Güzellik Masaj Salonları Dayanışma ve Çalışanları Geliştirme Derneği'nde Kocaeli Emniyet Müdürluğü tarafından yapılan aramada dernek binasının 5 katlı olduğu ve giriş katının dernek merkezi olduğu, birinci katın toplantı odası, ikinci ve üçüncü katındaki odalarda masaj sehpalarının bulunduğu, dordüncü katında iki boş odanın olduğu, beşinci katında teras kısmının bulunduğunun tespit edildiği,
Kocaeli Valiliği tarafından yapılan denetim neticesinde kuruluş amaçları ve sivil toplum anlayışı dışında faalıyet gösteren ve bu haliyle suç ve suç unsuru faaliyetlerin yapıldığı bir yer haline dönüştüğü belirlenen dernek hakkında, 5253 sayılı Kanununun 32 nci maddesinin birinci fıkrasının (0) ve (p) bentleri uyarınca derneğin fesih edilmesi istemiyle Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu,
Işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın masaj salonu adı altında açılan iktisadi işletmenin faalıyetine Tepecik Vergi Dairesı Başkanlığının 09/05/2012 tarihli yoklama fişi ile son verildiği halde, halen faaliyetine devam ettiği, dernek yerleşim yeri ile iktisadi işletmesinin aynı yerde bulunduğu, mevcut binanın fiziki durumuna göre, diğer katlara erişimin dernek yerleşım yerinden geçilerek sağlandığından dernek hakkında
Not Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-İMZA ile imzalanmıştır
Inonu Bulvarı No 4 Bakanlıklar 066644 o Ayrınalı bilgi ıçın utıbat V YURTSEVEN Telefon (312424 05 80 Faks (312)424 05 85 e-posta hukuk(dıcisleri gov tr Elektronık Ağ www icisleri gov tr açılmış olan mahkeme sonuçlanıncaya kadar dernek yerleşim yerini bir başka adreste tesis etmesi veya iktisadi işletmesini kapatılmasının gerektiği,
Ancak, Izmit Belediye Başkanlığı Ruhsat Denetim Şube Müdurluğüne ait 20/02/2013 tarih ve 166/2584 sayılı yazı ile söz konusu yerle ilgili hukuki sürecin devam ettiği ve halen dernek statüsünu koruduğu gerekçesiyle Belediye tarafından kapatma işleminin yapılmasının hukuki sorunlar doğuracağı ve yetki ve sorumluluk alanı dışında kaldığı,
Dernek ile işletmenin aynı binada bulunması nedeniyle, suç işlendiği ve işletme ruhsatsız olduğu halde, ılgili belediye ve Emniyet Müdurlüğünce kapatma kararı verilemediği ifade edilmiş olup dernekler mevzuatı gereğince derneğin feshi için dava açılması dışında başkaca bir işlem yapılması mümkün olmadığından işyeri olarak kullanılan dernek binasının kapatılması için ne gibi bir işlem yapılacağı konusunda hukuki ihtilafa düşülduğü,
Kocaeli Valiliğinin Dernekler Dairesi Başkanlığına yazdığı yazı iledernek merkezi ile derneğe ait işletmenin aynı binada bulunması nedeniyle, işletmede suç işlendiği ve işletme ruhsatsız olduğu halde, ılgili Belediye ve Emniyet Müdurlüğunce kapatma kararı verilemediği ifade edilmiş olup dernekler mevzuatı gereğince derneğin feshi için dava açılması dışında başkaca bir işlem yapılması mümkün olmadığından işyeri olarak kullanılan dernek binasının kapatılması için ne gibi bir ışlem yapılacağı konusunda Bakanlık gorüşü istediği, Dernekler Dairesi Başkanlığının da konuyu Hukuk Müşavirliğımize ilettiği anlaşılmaktadır.
Mevcut mevzuat hükümleri çerçevesinde görüş istenilen konu irdelendiğinde;
Dernekler Kanununun | incı maddesinde derneğin amacının belirtildiği, 19 uncu maddesinde derneklerin mülki amırlerce denetlenmesinin öngorüldüğü, aynı Kanunun 20 inci maddesinde ıse polise, hâkım kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde mulkı amirin yazılı emri ıle dernek ve eklentılerine girme, arama yapma ve buradakı eşyaya el koyma yetkısinin verildiği,
Diğer taraftan; 31/03/2005 tarihli ve 25772 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürurlüğe giren Dernekler Yönetmeliğinin 4 uncu maddesindeki Dernek yerleşim yeri ile Dernek eklentisi olmayan iktisadi işletmelerin farklı yerlerde olması gerektiği, aynı mekanda bulunmalarının hukuken mumkun olmadığı, derneğe ait olan ve farklı bir yerde olması gereken iktisadi işletmenin 10/08/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürluğe giren Işyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına Ilişkin Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi kapsamında yetkili idareden ızin almak suretiyle faaliyette bulunabileceği, izinsiz açılan işyeri huviyetindeki yerin dernekten ayrı tutulması gerektiği,
Dolayısıyla; dernek ile diğer işyeri veya iktisadı işletmenin aynı adreste bulunması halinde derneklerin denetiminin yapılması, kolluk kuvvetlerinin yetkilerıni kullanması ve diğer hususlarda önemli sorunlar yaşanabıleceği dikkate alındığında, aynı adreste bulunması hukuken mümkün olmayan dernek merkezi ile derneğe ait olan iktisadi işletmenin, iktisadi işletmeye ızin verme ve denetleme yetkisini haız ilgili Belediyenin,
Not Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-İMZA ile imzalanmıştır
Mmonu Bulvar No 4 Bakanlıklar 06644 — Ayrıntılı bılgı ıçın irtibat V YÜRTSEVEN Telefon (312)424 05 80 Faks (312)424 05 85 e-posta hukuk(Bıcisleri gov tr Elektronık Ağ www icisleri gov ir (e
izinsiz olarak faaliyette olan iktisadi işletmeyi, Derneğin amaca aykırı davranışı nedeniyle feshıyle ilgili mevzuattan bağımsız olarak kapatması gerektiği,
Değerlendirilmektedir.
Ni
Uygun görüldüğü takdirde görüş yazımızın Dernekler Dairesi Başkanlığına havalesini arz ederim.
Hasan Huseyin CAN I. Hukuk Müşavıri V
DERNEKLER DAJRESI BAŞKANLIĞINA 22/08/2013
Aziz YILDIRIM Bakan a. Müsteşar Yardımcııs
Not Bu evrak 5070 Sayılı Kanun gereğince E-IMZA ile imzalanmıştır
Inonu Bulvarı No 4 Bakanlıklar 06644 — Ayrıntılı bilgi ıçın irtibat V YURTSEVEN Telefon (312)424 05 80 Faks (312)424 05 85 e-posta hukuk(Gıcısleri gov tr Elektronık Ağ www icisleri gov tr