siyasipartilokalleri
T.C.
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği Sayı : B.05.0.HUK.0.00.00.02-045.02.01/4632. 24/03/2010 Konu: Siyasi parti lokalleri i BAKANLIK MAKAMINA
İlgi (O:Dernekler (o Dairesi Başkanlığının o 05.02.2010 tarih Ove © B.05.0.DDB.0.00.73.02. 647.03.01-376 sayılı yazısı.
GÖRÜŞ İŞTENİLEN KONU : Dernekler Dairesi Başkanlığının İlgi yazısında; Cumhuriyet Halk Partisi Bolvadin İlçe Başkanlığı Kemerkaya Belde Teşkilatının 10.12.2009 tarihinde kurulduğu ve kuruluşundan bir yıl geçmeden 15/12/2009 tarihinde Bolvadin Kaymakamlığı'na Cumhuriyet Halk Partisi Kemerkaya Belde Teşkilat Lokali'ni açma talebinde bulunduğu belirtilerek, dernekler için geçerli olan “derneğin en az bir yıldan beri faaliyette bulunması" şartının adı geçen belde teşkilatı için de uygulanıp uygulanmayacağı hakkında görüş talep edilmiştir.
İLGİLİ BİRİMİN GÖRÜŞÜ : Dernekler Dairesi Başkanlığı konu ile ilgili olarak;
07.09.2006 tarih ve 8896 sayılı Bakanlık görüşünde; “2820 sayılı Kanuna göre kurulan siyasi partiler Bakanlığımızın ve mahalli mülki makamların görev alanı dışında kaldığından iş ve işlemlerine ilişkin mahalli mülki makamların herhangi bir denetim yetkisinin bulunmadığı, ancak lokal açılması konusunda sekretarya görevinin İl Dernekler Müdürlüklerince yürütülebileceği belirtilmektedir.
Denetim yetkisinin olmadığı siyasi partilere ilişkin bir lokalin açılmasında sekretarya görevinin İL Dernekler Müdürlüklerince yürütülmesinin kırtasiyecilik ve bürokrasiyi arttırmadan başka işe yaramayacağı; bu kapsamda dernekler mevzuatı çerçevesinde uygulanan usul, esas ve denetimlerin siyasi partiler tarofindan açılmak istenen bu tür lokallere uygulanamayacağı”
Şeklinde görüş belirtmiştir.
HUKUK MÜŞAVİRLİĞİNİN GÖRÜŞÜ : Bilindiği üzere, 5253 sayılı Dernekler Kanununun “Derneklerin izinle kurabileceği tesisler” başlıklı 26. maddesi; “Derneklerin, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, eğitim ve öğretim faaliyetleri için yurt, pansiyon; üyeleri için lokal açmaları ve lokallerinde alkollü içki kullanılması ile bu tesislerin işletilmesi mülki idare amirinden izin almalarına bağlıdır. Bu tesislerin açılması, işletilmesi ve kapatılmasına ilişkin esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun “Tanım” başlıklı 3. maddesi “Siyasi partiler, Anayasa ve kanunlara uygun olarak; milletvekili ve mahalli idareler seçimleri yoluyla, tüzük ve programlarında belirlenen görüşleri doğrultusunda çalışmaları ve açık. propagandaları ile milli iradenin oluşmasını sağlayarak demokratik bir Devlet ve toplum düzeni içinde ülkenin çağdaş medeniyet seviyesine ulaşması amacını güden ve ülke çapında faaliyet göstermek üzere teşkilatlanan tüzelkişiliğe sahip kuruluşlardır.”
» “Siyasi Partilerin Teşkilatı” başlıklı 7. maddesi ”... Belde teşkilatları ilçe başkanlığına bağlıdır. Bu teşkilatların seçim tarzı, kuruluş ve faaliyet şekil ve şartları, üye sayısı, il ve ilçe teşkilatlarıyla münasebetleri siyasi partilerin tüzüklerinde gösterilir.”
İnönü Bulvarı No: 4 Bakanlıklar 06644 ANKARA Ayrıntılı Bilgi İçin İrtibat: M.GÖRÜCÜ V.HK.İ ZI Tel : (0312) 422 45 66 Faks : (0312)424 05 85 e-Posta:hukuk(gicisleri. gov.tr Elektronik ağ'www.icisleri.gov.tr T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B.05.0.HUK.0.00.00.02-045.02.01/ 4632. 26/03/2010 Konu: Siyasi parti lokalleri “
“Partilerin Kurulması” başlıklı 8. maddesi “Siyasi partiler, aşağıda belirtilen bildiri ve belgelerin, İçişleri Bakanlığına verilmesiyle tüzelkişilik kazanırlar... ”
Yine aynı Kanunun “Diğer kanunların genel olarak uygulanacak hükümleri” başlıklı 121 inci maddesi "Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasi partiler hakkında da uygulanır. "
Hükümlerini amirdir.
5253 sayılı Dernekler Kanununun “Kolluk kuvvetlerinin yetkisi” başlıklı 20. maddesinde; “Kamu düzeninin korunması veya suç işlenmesinin önlenmesi nedenlerinden birine bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça, yine bu nedenlere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda mülki idare amirinin yazılı emri bulunmadıkça, kolluk kuvvetleri, dernek ve eklentilerine giremez, arama yapamaz ve buradaki eşyaya el koyamaz. Mülki idare amirinin kararı “Yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına Sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar. Hâkim kararı, mülki idare amiri tarafından dernek yöneticilerine yazıyla duyurulur.” denilmektedir.
2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8. maddesinde; “Polisçe kat'i delil elde edilmesi halinde;
4) Kumar oynanan umumi ve umuma açık yerler ile her çeşit özel ve resmi kurum ve kuruluşlara ait lokaller,
E) Derneklere, sendikalara, loca ve kulüplere, Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile benzeri kurum ve kuruluşlara ait ve yalnız üyelerinin yararlanması için açılan lokallerden, birden fazla denetim sonunda ve yazılı ihtara rağmen, iç yönetmeliğine aykırı faaliyet göstererek umuma açık yer durumuna geldiği tespit edilenler,
Mahallin en büyük mülki amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle Jaaliyetten men edilir.
Bu maddede yazılı filler sebebiyle bir yıl içinde üç defa Jealiyetten men edilen işyerlerinde, bu filler tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatları, mahallin en büyük mülki amirinin bildirimi üzerine, belediye veya il özel idaresi tarafından beş iş günü içinde iptal edilir.” hükmü yer almaktadır.
31.03.2005 tarihinde 25772 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dernekler Yönetmeliğinin “Zoka/” başlıklı 56. maddesinde; “Lokal dernek üyelerinin soysal ihtiyaçlarını karşılamak üzere mülki idare amirinin izniyle açılan tesistir. Dernekler, böğka bir dernek, gerçek veya tüzel kişi ile ortaklaşa lokal açmaz. Federasyon ve konfederasyonlar hariç, lokal açabilmesi için derneğin en az bir yıldan beri Jaaliyette bulunması şarttır. Çocuk dernekleri lokal açamaz.” denilmektedir.
Ayrıca 16.02.2006 tarihinde İçişleri Bakanı tarafından onaylanarak yürürlüğe giren Emniyet Genel Müdürlüğü Güvenlik Dairesi Başkanlığı Merkez ve Taşra Birimleri Kuruluş ve Çalışma Yönetmeliğinin “Güvenlik Şube Müdürünün Görevleri” başlıklı 46. maddesinin birinci fıkrasının (©)
İnönü Bulvarı No: 4 Bakanlıklar 06044 ANKARA Ayrıntılı Bilgi İçin İrtibat MGÖRÜCÜ VHKİ 2/4 Tel : (0312) 422 45 66 Faks: (0312)424 05 85 e-Posta:hukuk(Gicisleri. gov.tr Elektronik ağ'www.icisleri.gov.tr a
T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B.05.0.HUK.0.00.00.02-045.02.01/4632. 26/03/2010 Konu: Siyasi parti lokalleri v
bendinde; “Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8. maddesi ile Dernekler Yönetmeliği gereğince dernek, siyasi parti ve sendika lokallerinde gerekli denetimleri yapmak” hükmü yer almaktadır.
Daha önce konuya ilişkin olarak Hukuk Müşavirliğimiz 07.09.2006 tarih ve 8856 sayılı görüş yazısında, “2820 sayılı Kanma göre kurulan siyasi partiler Bakanlığımız ve mahalli mülki makamların görev alanı dışında kaldığından, iş ve işlemleri üzerinde herhangi bir denetim yetkisinin bulunmadığı, lokal açılması konusunda sekreterya görevinin İl Dernekler Müdürlüğünce yürütüleceği, ancak denetimlerinin mahalli mülki makamlarca yapılamayacağı” şeklinde görüş verilmiştir.
Yukarıda sıralanan mevzuat hükümleri çerçevesinde konu incelendiğinde;
Siyasi partilerin, Anayasa ve yasalara uygun olarak; milletvekili ve yerel yönetim seçimleri yoluyla, tüzük ve programlarında belirlenen görüşleri doğrultusunda çalışmaları ve açık propagandaları ile milli iradenin oluşmasını sağlayarak demokratik bir devlet ve toplum düzeni içinde ülkenin çağdaş uygarlık seviyesine ulaşması amacını güden ve ülke çapında faaliyet göstermek üzere örgütlenen tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar olduğu, bu nedenle siyasi partilerin dernek hüviyetini taşımakla birlikte diğer derneklerden ayrı olarak değerlendirildiği ve özel kanunla düzenlendiği,
Söz konusu 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 121. maddesinde Türk Medeni Kanunu ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin siyasi partiler hakkında uygulanması gerektiğinin ifade edildiği ve Dernekler Kanununun 26. maddesinde ise derneklerin izinle kurabileceği tesislerin çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği belirtilerek, bu Kanuna istinaden çıkarılan Dernekler Yönetmeliğine atıfta bulunulduğu, dolayısıyla Dernekler Yönetmeliğinin 56. maddesinin “,.. Federasyon ve konfederasyonlar hariç, lokal açabilmesi için derneğin en az bir yıldan beri faaliyette bulunması şarttır.” amir hükmünün siyasi partiler için de geçerli olduğu, başka bir anlatımla, siyasi parti lokallerinin açılmasına izin vermeye yetkili birimin Mülki idare amiri olduğu ve Dernekler Kanununun 20. maddesi ile 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8. maddesi gereğince söz konusu siyasi parti lokallerinin denetiminin Dernekler Dairesi Başkanlığının dernek birimleri ile kolluk kuvvetlerince birlikte yapılması gerektiği ve bu konuda Emniyet Genel Müdürlüğü Güvenlik Dairesi Başkanlığı Merkez ve Taşra Birimleri Kuruluş ve Çalışma Yönetmeliğinin “Güvenlik Şube Müdürünün Görevleri” başlıklı 46. maddesinin birinci fıkrası (e) bendinde ilgili güvenlik şube müdürlüklerine siyasi parti lokallerini denetleme görevi verildiği,
Siyasi parti lokalleri açılışı konusunda ise; siyasi partilerin belde teşkilatının 2820 sayılı Kanunun 7. maddesi hükmü çerçevesinde il ve ilçe merkezleri dışında, belediye teşkilatı olan yerlerde değişik zamanlarda kurulabileceği, dolayısıyla parti lokali açılışında ilgili siyasal partinin tüzel kişilik kazandığı tarihin değil, her belde teşkilatının kuruluş tarihinin esas alınması ve bu tarihten itibaren an az bir yıl geçtikten sonra parti lokali açılışına izin verilmesinin uygun olacağı,
e
Düşünülmektedir.
Ayrıca konuya ilişkin olarak; il, ilçe ve belde teşkilatlarının siyasi parti lokali açılışında uygulanacak esaslara dair Cumhuriyet Halk Partisi Tüzüğünde her hangi bir hüküm bulunmadığı görülmektedir.
İnönü Bulvarı No: 4 Bakanlıklar 06644 ANKARA Ayrıntılı Bilgi İçin İrtibat: M.GÖRÜCÜ VHKİ 34 Tel : (0312) 422 45 66 Faks : (0312)424 05 85 e-Posta:hukuk(Gicisleri. gov.tr Elektronik ağ:www.icisleri.gov.tr T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Hukuk Müşavirliği
Sayı : B.05.0.HUK.0.00.00.02-045.02.01/4/672 26/03/2010 Konu: Siyasi parti lokalleri v
Sonuç olarak:
I- Konuya ilişkin olarak, daha önce Dernekler Başkanlığına verilen, “siyasi partiler Bakanlığımız ve mahalli mülki makamların görev alanı dışında kaldığından, iş ve işlemleri üzerinde herhangi bir denetim yetkisinin bulunmadığı, lokal açılması konusunda sekreterya görevinin İl Dernekler | Müdürlüğünce o yürütüleceği, ancak denetimlerinin mahalli mülki makamlarca yapılamayacağı” yönündeki 07.09.2006 tarih ve 8856 sayılı Hukuk Müşavirliğimiz görüşünün değiştirilmesinin uygun görüldüğü ve her ne kadar İçişleri Bakanlığının siyasi partileri denetleme yetkisi olmadığı değerlendirilmekte ise de siyasi parti lokallerinin açılmasına izin vermeye yetkili birimin Mülki idare amiri olduğu ve Dernekler Kanununun 20. maddesi ile 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8. maddesi ve Emniyet Genel Müdürlüğü Güvenlik Dairesi Başkanlığı Merkez ve Taşra Birimleri Kuruluş ve Çalışma Yönetmeliğinin 46. maddesi hükümleri gereğince söz konusu siyasi parti lokallerinin denetiminin Dernekler Dairesi Başkanlığının dernek birimleri ile kolluk kuvvetlerince birlikte yapılması gerektiği,
2- 10.12.2009 tarihinde kurulan Cumhuriyet Halk Partisi Bolvadin İlçe Başkanlığı Kemerkaya Belde Teşkilatının siyasi parti lokali açabilmesi için, belde teşkilatının kuruluş tarihinden itibaren en a7 bir yıl geçmesi gerektiği,
Değerlendirilmektedir.
Uygun görüldüğü takdirde görüş yazımızın Dernekler Dairesi B lığına havalesini arz
ederim.
Murat KOCA I. Hukuk Müşaviri V.
DERNEKLER DAİRESİ BAŞKANLIĞINA
Zekeriya ŞARBA| Bakan a. Müsteşar Yardımcı
İnönü Bulvarı No: 4 Bakanlıklar 06644 ANKARA (Ayrıntılı Bilgi İçin İrtibat MGÖRÜCÜVHKİ 4/4 Tel : (0312) 422 45 66 Faks : (0312)424 05 85 e-PostahukukGicisleri.gov.tr Elektronik ağ:www-.icisleri.gov.tr